फॉर्म 16 आता फॉर्म 130 (आयकर कायदा 2025): त्यात काय असते, नियोक्त्याने तो कधी द्यायचा, दोन नियोक्ते असल्यास, आणि चुका कशा दुरुस्त करायच्या
आयकर कायदा, 2025 आणि आयकर नियम, 2026 नुसार पगारावरील TDS प्रमाणपत्र फॉर्म 16 ची जागा फॉर्म क्र. 130 ने घेतली आहे (कलम 395(4)(b)). तुमचा नियोक्ता — किंवा निर्दिष्ट ज्येष्ठ नागरिकासाठी (75+) बँक — कर वर्षानंतरच्या 15 जूनपर्यंत तो द्यायला बांधील आहे, म्हणजे कर वर्ष 2026-27 साठी 15 जून 2027 पर्यंत अपेक्षित. त्यात भाग A (नियोक्ता/कर्मचारी तपशील), भाग B (TDS जुळवणी) आणि भाग C (पूर्ण पगार व कर हिशोब) असतात. तो TRACES वरून डाउनलोड केलेला असायला हवा — स्वतः तयार केलेले Excel प्रमाणपत्र वैध नाही. ITR सोबत जोडायचा नाही, पण जपून ठेवा. तपशील चुकीचा? नियोक्त्याने सुधारित TDS विवरण (फॉर्म 138) भरून तो पुन्हा द्यायचा.
महत्त्वाची माहिती शेवटची पडताळणी: 15 ऑक्टो 2026
| बाब | तपशील | स्रोत |
|---|---|---|
| नवा फॉर्म | फॉर्म क्र. 130 (आयकर नियम 2026) फॉर्म 16 ची जागा घेतो; 2025 च्या कायद्याचे कलम 395(4)(b) (पूर्वी कलम 203) | आयकर विभाग — फॉर्म क्र. 130 FAQ |
| कोण देतो | नियोक्ता (पगारावर TDS, कलम 392) किंवा ठरावीक बँक (निर्दिष्ट ज्येष्ठ नागरिक, कलम 393(1)) | फॉर्म क्र. 130 FAQ, प्र. 4 |
| भाग | भाग A (कपात करणारा व कर्मचारी), भाग B (दिलेली रक्कम व TDS जुळवणी), भाग C — परिशिष्ट I (पगार हिशोब) / परिशिष्ट II (निर्दिष्ट ज्येष्ठ नागरिक) | फॉर्म क्र. 130 FAQ, प्र. 2 |
| अंतिम तारीख | कर वर्षानंतरच्या आर्थिक वर्षातील 15 जून | फॉर्म क्र. 130 FAQ, प्र. 8 |
| TRACES वरूनच | फॉर्म क्र. 138 मधील तिमाही TDS विवरणांनंतर तयार होतो; इतर स्वरूप वैध नाही | फॉर्म क्र. 130 FAQ, प्र. 6–7 |
| दुरुस्ती | नियोक्ता सुधारित फॉर्म 138 भरतो; प्रक्रियेनंतर दुरुस्त फॉर्म 130 | फॉर्म क्र. 130 FAQ, प्र. 9 |
| ITR सोबत | जोडायचा नाही; नोंदीसाठी जपून ठेवा | फॉर्म क्र. 130 FAQ, प्र. 10 |
पुण्यातील इंजिनिअर आकाशने ऑक्टोबरमध्ये HR ला विचारले: *“या वर्षीचा फॉर्म 16 कधी मिळेल?”* HR चे उत्तर: *“आता फॉर्म 16 नाही — तो आता फॉर्म 130 आहे.”* चांगली बातमी: हे तेच प्रमाणपत्र आहे, फक्त नवा क्रमांक. बदलला आहे तो त्यामागचा कायदा — 1 एप्रिल 2026 पासून लागू आयकर कायदा, 2025.
जुनी व नवी नावे
| जुने (आयकर कायदा 1961 / नियम 1962) | नवे (आयकर कायदा 2025 / नियम 2026) | |
|---|---|---|
| पगारावरील TDS प्रमाणपत्र | फॉर्म 16 | फॉर्म क्र. 130 |
| कलम | 203 | 395(4)(b) |
| नियम | 31 | 215(1) |
| नियोक्त्याचे तिमाही TDS विवरण | फॉर्म 24Q | फॉर्म क्र. 138 |
कोणत्या वर्षासाठी कोणता फॉर्म? 1 एप्रिल 2026 पूर्वी (आर्थिक वर्ष 2025-26) दिलेला पगार जुन्या कायद्यात → फॉर्म 16 (नियोक्त्यांनी तो जून 2026 मध्ये दिला). 1 एप्रिल 2026 पासूनचा पगार (कर वर्ष 2026-27) → फॉर्म 130, 15 जून 2027 पर्यंत. पाहा कर वर्ष समजून घ्या.
फॉर्म 130 मध्ये काय असते
| भाग | काय दाखवतो | हे तपासा |
|---|---|---|
| भाग A | नियोक्त्याचे नाव, TAN, PAN; तुमचे नाव, PAN, नोकरीचा कालावधी | तुमचा PAN व नाव बरोबर आहे |
| भाग B | तिमाहीनिहाय दिलेली रक्कम व जमा केलेल्या TDS चा सारांश | TDS तुमच्या फॉर्म 26AS / AIS शी जुळतो |
| भाग C – परिशिष्ट I | संपूर्ण हिशोब: एकूण पगार, सूट, प्रमाणित वजावट, वजावटी, करपात्र उत्पन्न, कर, सवलत, TDS | पद्धत (नवी/जुनी), तुम्ही जाहीर केलेल्या वजावटी |
| भाग C – परिशिष्ट II | फक्त निर्दिष्ट ज्येष्ठ नागरिकांसाठी (75+) — पेन्शन व बँक व्याज, वजावटी, कर | तुम्ही ITR न भरता बँक कर कापते तेव्हा |
75+ पेन्शनधारक: तुम्ही बँकेला घोषणापत्र (फॉर्म 12BBA) दिले असेल आणि बँक तुमचा कर मोजून कापत असेल, तर बँक परिशिष्ट II सह फॉर्म 130 देते — पाहा ज्येष्ठ नागरिकांसाठी आयकर.
वर्षात नोकरी बदलली?
प्रत्येक नियोक्ता तुम्ही तिथे काम केलेल्या कालावधीसाठी स्वतःचा भाग A व भाग B देतो. भाग C तुमच्या निवडीनुसार प्रत्येक नियोक्ता किंवा शेवटचा नियोक्ता देऊ शकतो. रिटर्न भरताना सर्व नियोक्त्यांचा पगार एकत्र करा — इथली विसंगती हे कर नोटिशीचे नेहमीचे कारण असते. पाहा कलम 143(1) सूचना.
नेहमीच्या अडचणी आणि उपाय
| अडचण | उपाय |
|---|---|
| नियोक्त्याने स्वतः तयार केलेले PDF/Excel दिले | TRACES वरून तयार झालेला फॉर्म 130 मागा — फक्त तोच वैध |
| फॉर्म 130 मधील TDS ≠ फॉर्म 26AS/AIS | नियोक्त्याने TDS विवरण भरले/दुरुस्त केले नाही → सुधारित फॉर्म 138 भरायला सांगा; पाहा TDS 26AS मध्ये दिसत नाही |
| PAN किंवा नाव चुकीचे | नियोक्त्याने सुधारित फॉर्म 138 ने दुरुस्त करून पुन्हा द्यावा |
| प्रमाणपत्र हरवले | नियोक्ता “duplicate” असे लिहून दुसरी प्रत देऊ शकतो |
| 15 जूनपर्यंत मिळाले नाही | HR ला लेखी आठवण करा; तुमच्या AIS/26AS मध्ये TDS दिसतो, त्यावरून रिटर्न भरता येतो |
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
आयकरातील फॉर्म 130 म्हणजे काय?
फॉर्म क्र. 130 हे आयकर कायदा 2025 नुसार नियोक्त्याने पगारदार कर्मचारी किंवा पेन्शनधारकाला दरवर्षी द्यायचे TDS प्रमाणपत्र आहे. कर वर्ष 2026-27 पासून ते फॉर्म 16 ची जागा घेते.
फॉर्म 16 बंद झाला का?
जुन्या कायद्याखालील (1 एप्रिल 2026 पूर्वीच्या) पगारासाठी फॉर्म 16 राहतो. 1 एप्रिल 2026 पासूनच्या पगारासाठी प्रमाणपत्र फॉर्म क्र. 130 आहे.
फॉर्म 130 ची अंतिम तारीख कोणती?
कर वर्षानंतरच्या आर्थिक वर्षातील 15 जून. कर वर्ष 2026-27 साठी ती 15 जून 2027.
फॉर्म 130 ITR सोबत जोडावा लागतो का?
नाही. तो रिटर्नसोबत जोडायचा नाही, पण नोंदीसाठी जपून ठेवा.
नियोक्ता Excel किंवा स्वतःच्या स्वरूपात फॉर्म 130 देऊ शकतो का?
नाही. तो TRACES वरून डाउनलोड केलेला असायला हवा; इतर प्रकारे तयार केलेले प्रमाणपत्र वैध फॉर्म 130 नाही.
माझ्या फॉर्म 130 मध्ये चूक आहे. काय करावे?
नियोक्त्याला फॉर्म क्र. 138 मध्ये सुधारित TDS विवरण भरायला सांगा. त्याची प्रक्रिया झाल्यावर ते दुरुस्त फॉर्म 130 डाउनलोड करून देऊ शकतात.
अधिकृत लिंक्स
फक्त या सरकारी वेबसाइट्स वापरा. HumainOne यापैकी कोणाशीही संबंधित नाही.
- आयकर विभाग — फॉर्म क्र. 130 FAQभाग, अंतिम तारीख, दुरुस्ती
- आयकर ई-फायलिंग पोर्टलAIS / फॉर्म 26AS पाहा, ITR भरा
- TRACESनियोक्ते फॉर्म 130 इथून डाउनलोड करतात
अस्वीकरण: HumainOne ही एक स्वतंत्र माहिती वेबसाइट आहे. आमचा UIDAI, आयकर विभाग, EPFO, NPCI, निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र शासन किंवा कोणत्याही सरकारी संस्थेशी संबंध नाही. आम्ही अर्ज, कागदपत्रे किंवा शुल्क स्वीकारत नाही. माहिती दाखवलेल्या तारखेला अधिकृत स्रोतांशी तपासली आहे, पण नियम बदलतात — कोणतीही कृती करण्यापूर्वी अधिकृत वेबसाइटवर खात्री करा. कॅल्क्युलेटर अंदाज देतात, अधिकृत आकडे नव्हे; हा कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही.