फॉर्म 124 (पूर्वीचा फॉर्म 12BB): कमी TDS कापला जावा म्हणून HRA, LTA, गृहकर्ज व गुंतवणूक नियोक्त्याला कशी जाहीर करायची
आयकर नियम, 2026 नुसार फॉर्म 12BB आता फॉर्म क्रमांक 124 आहे (नियम 205, कलम 392(5)(b)). हे विवरण तुम्ही पुराव्यांसह तुमच्या नियोक्त्याला देता, जेणेकरून पगारातून TDS कापण्याआधी HRA, LTA, गृहकर्ज व्याज आणि गुंतवणूक वजावटी विचारात घेतल्या जातात. हा ऐच्छिक आहे: दिला नाही तर नियोक्ता या सवलतींशिवाय TDS कापतो. भाडेकरार (आणि वर्षाला ₹1 लाखापेक्षा जास्त भाडे असल्यास घरमालकाचा PAN), LTA कागदपत्रे, कर्ज करार आणि गुंतवणूक पुरावे जोडा. तो नियोक्त्याला द्यायचा असतो, आयकर पोर्टलवर नाही. नव्या पद्धतीत यापैकी बहुतेक दावे लागू होत नाहीत.
महत्त्वाची माहिती शेवटची पडताळणी: 25 ऑक्टो 2026
| बाब | तपशील | स्रोत |
|---|---|---|
| नवे नाव | फॉर्म क्रमांक 124 (पूर्वीचा 12BB); नियम 205 (पूर्वीचा 26C); कलम 392(5)(b) (पूर्वीचे 192) | आयकर विभाग — फॉर्म 124 FAQ |
| उद्देश | नियोक्त्याने TDS योग्य मोजावा म्हणून HRA, LTA, गृहकर्ज व्याज व वजावटींचा कर्मचाऱ्याचा दावा | आयकर विभाग — फॉर्म 124 FAQ |
| अनिवार्य? | नाही; नियोक्त्याने तुमचे दावे विचारात घ्यावेत असे वाटत असेल तरच | आयकर विभाग — फॉर्म 124 FAQ |
| घरमालकाचा PAN | वार्षिक भाडे ₹1,00,000 पेक्षा जास्त असल्यास आवश्यक | आयकर विभाग — फॉर्म 124 FAQ |
| कुठे | नियोक्त्याला कागदावर किंवा इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने; आयकर पोर्टलवर अपलोड नाही | आयकर विभाग — फॉर्म 124 FAQ |
| फॉर्म यादी | आयकर नियम, 2026 मधील सर्व फॉर्म, जुन्या क्रमांकांसह | आयकर विभाग |
दर डिसेंबरमध्ये पुण्यातील प्रियाच्या HR टीमचा तोच ईमेल येतो: *"15 जानेवारीपर्यंत फॉर्म 12BB व गुंतवणूक पुरावे द्या."* यंदा ईमेलमध्ये फॉर्म 124 लिहिले आहे. नव्या आयकर कायद्यानुसार हा नव्या क्रमांकाचा तोच फॉर्म आहे. तिने भाडेकरार आणि PPF पावत्या दिल्या तर शेवटच्या तीन महिन्यांचा TDS कमी होतो. नाही दिल्या तर नियोक्ता वजावटींशिवाय कर कापतो, आणि तिला त्या ITR मध्ये परत मागाव्या लागतात.
फॉर्म 124 कोणाला लागतो
| तुम्ही... | लागतो का? |
|---|---|
| जुन्या कर पद्धतीत आहात आणि भाडे भरता, गृहकर्ज आहे, LTA किंवा 80C/80D प्रकारच्या गुंतवणुका आहेत | हो, पुराव्यांसह द्या |
| नव्या कर पद्धतीत आहात | सहसा नाही: नव्या पद्धतीत HRA, स्वतः राहत्या घराच्या गृहकर्जाचे व्याज आणि बहुतेक वजावटी मिळत नाहीत |
| फक्त प्रमाणित वजावट घेता | नाही: प्रमाणित वजावट आपोआप मिळते, फॉर्म नको |
तुमच्यासाठी कोणती पद्धत चांगली ते ठरत नाही? आयकर कॅल्क्युलेटर वर तुलना करा. वर्षादरम्यान तुम्ही कोणती पद्धत घेणार ते नियोक्त्याला कळवावे लागते; नाहीतर नवी पद्धत गृहीत धरली जाते.
काय जोडायचे
| दावा | जोडायचा पुरावा |
|---|---|
| घरभाडे भत्ता (HRA) | भाडेकरार; भाडे वर्षाला ₹1 लाखापेक्षा जास्त असल्यास घरमालकाचा PAN |
| रजा प्रवास भत्ता (LTA) | LTC/LTA दाव्यासाठी प्रवासाची तिकिटे / कागदपत्रे |
| गृहकर्ज व्याज | कर्ज करार / कर्जदात्याचे व्याज प्रमाणपत्र |
| गुंतवणुका व खर्च (प्रकरण VIII-A व B मधील वजावटी) | पावत्या: PPF, ELSS, आयुर्विमा, शिक्षण शुल्क, आरोग्य विमा इ. |
नियोक्त्याने विशेष मागितल्याशिवाय घरमालकाचे आधार अनिवार्य नाही. किती HRA मिळू शकतो ते HRA कॅल्क्युलेटर वर पाहा.
फॉर्म 124 ची रचना
- भाग A — तुमची माहिती: नाव, पत्ता, PAN, संपर्क तपशील आणि कर वर्ष.
- भाग B — दावे व पुरावे: HRA, LTA, कर्जावरील व्याज आणि वजावटी, परिशिष्टांसह.
- घोषणा: माहिती बरोबर व पूर्ण असल्याचे प्रमाणित करून सही करा.
- तो HR / पेरोलला कागदावर किंवा कंपनीच्या पोर्टलवर द्या. incometax.gov.in वर अपलोड करायचा नसतो.
यंदा नोकरी बदलली?
तरीही तुम्ही नव्या नियोक्त्याला फॉर्म 124 देऊ शकता. सोबत आधीच्या नियोक्त्याकडील पगार व TDS तपशील फॉर्म क्रमांक 122 (पूर्वीचा फॉर्म 12B) मध्ये द्या, म्हणजे नवा नियोक्ता संपूर्ण वर्षाच्या पगारावर TDS मोजेल. हे राहून गेल्याने ITR च्या वेळी मोठी कर मागणी येणे हे नेहमीचे कारण आहे.
HR ची मुदत चुकली? काहीही गमावलेले नाही. मुदतीत भरलेल्या ITR मध्ये जुनी पद्धत निवडा, तिथे वजावटी मागा, आणि जास्तीचा TDS परतावा म्हणून परत मिळेल. नियोक्त्याने काय मान्य केले ते तुमच्या फॉर्म 130 (पूर्वीचा फॉर्म 16) मध्ये दिसेल.
खोट्या भाडे पावत्या किंवा पुरावे देऊ नका. माहिती बरोबर असल्याची घोषणा तुम्ही सही करून देता, आणि चुकीच्या दाव्यांमुळे पुढे कर, व्याज व दंड लागू शकतो.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
फॉर्म 12BB चा नवा क्रमांक कोणता?
आयकर नियम, 2026 नुसार फॉर्म क्रमांक 124 (नियम 205, आयकर कायदा 2025 चे कलम 392(5)(b)). कर वर्ष 2026-27 पासून त्याने फॉर्म 12BB ची जागा घेतली.
फॉर्म 124 अनिवार्य आहे का?
नाही. TDS मोजताना नियोक्त्याने तुमचे HRA, LTA, गृहकर्ज व्याज किंवा वजावटींचे दावे विचारात घ्यावेत असे वाटत असेल तरच तो द्यायचा.
फॉर्म 124 मध्ये घरमालकाचा PAN अनिवार्य आहे का?
हो, वार्षिक भाडे ₹1,00,000 पेक्षा जास्त असल्यास. नियोक्त्याने मागितल्याशिवाय घरमालकाचे आधार अनिवार्य नाही.
फॉर्म 124 आयकर पोर्टलवर अपलोड करायचा का?
नाही. तो नियोक्त्याला कागदावर किंवा इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने द्यायचा.
प्रमाणित वजावटीसाठी फॉर्म 124 लागतो का?
नाही. प्रमाणित वजावट कोणत्याही घोषणेशिवाय प्रत्येक बाबतीत मिळते.
अधिकृत लिंक्स
फक्त या सरकारी वेबसाइट्स वापरा. HumainOne यापैकी कोणाशीही संबंधित नाही.
- फॉर्म 124 FAQ (आयकर विभाग)उद्देश, पुरावे, घरमालकाचा PAN
- आयकर नियम, 2026 मधील फॉर्मजुने व नवे फॉर्म क्रमांक
- नवी विरुद्ध जुनी पद्धत FAQप्रत्येक पद्धतीत HRA व वजावटी
अस्वीकरण: HumainOne ही एक स्वतंत्र माहिती वेबसाइट आहे. आमचा UIDAI, आयकर विभाग, EPFO, NPCI, निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र शासन किंवा कोणत्याही सरकारी संस्थेशी संबंध नाही. आम्ही अर्ज, कागदपत्रे किंवा शुल्क स्वीकारत नाही. माहिती दाखवलेल्या तारखेला अधिकृत स्रोतांशी तपासली आहे, पण नियम बदलतात — कोणतीही कृती करण्यापूर्वी अधिकृत वेबसाइटवर खात्री करा. कॅल्क्युलेटर अंदाज देतात, अधिकृत आकडे नव्हे; हा कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही.