आयकर रिटर्न (ITR) ऑनलाइन कसा भरावा — पगारदारांसाठी टप्प्याटप्प्याने
आत्ता (2026 मध्ये) तुम्ही FY 2025-26 (AY 2026-27) चा रिटर्न भरत आहात, जो अजूनही आयकर कायदा, 1961 नुसारच आहे. incometax.gov.in वर लॉगिन करा → e-File → Income Tax Returns → File Income Tax Return, AY 2026-27 निवडा, तुमचा फॉर्म निवडा (बहुतेक पगारदारांसाठी ITR-1), आधीच भरलेले आकडे फॉर्म 16 आणि AIS शी जुळवा, जुनी की नवी करप्रणाली निवडा, देय कर भरा, सादर करा आणि 30 दिवसांत ई-व्हेरिफाय करा (आधार OTP सर्वात सोपा). पगारदारांसाठी नेहमीची शेवटची तारीख 31 जुलै 2026 होती; विलंब शुल्कासह 31 डिसेंबर 2026 पर्यंत उशिराचा (belated) रिटर्न भरता येतो.
महत्त्वाची माहिती शेवटची पडताळणी: 29 सप्टें 2026
| बाब | तपशील | स्रोत |
|---|---|---|
| 2026 मध्ये भरला जाणारा रिटर्न | FY 2025-26 = AY 2026-27, आयकर कायदा 1961 नुसार | आयकर विभाग |
| नेहमीची शेवटची तारीख (पगारदार, ऑडिट नाही) | 31 जुलै 2026 होती | आयकर विभाग |
| ऑडिट असलेल्यांसाठी शेवटची तारीख (व्यवसाय/व्यावसायिक) | 21 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत — CBDT ने 28 सप्टेंबर 2026 ला 31 ऑक्टोबरवरून मुदतवाढ दिली | CBDT |
| उशिराचा (belated) रिटर्न | 31 डिसेंबर 2026 पर्यंत (किंवा कर निर्धारण पूर्ण होण्याआधी, जे आधी असेल) | आयकर विभाग |
| विलंब शुल्क (कलम 234F) | ₹5,000; एकूण उत्पन्न ₹5 लाखांपर्यंत असल्यास ₹1,000 | आयकर विभाग |
| सुधारित (revised) रिटर्न | 31 मार्च 2027 पर्यंत; 31 डिसेंबर 2026 नंतर सुधारल्यास ₹5,000 (उत्पन्न ₹5 लाखांपर्यंत असल्यास ₹1,000) शुल्क | वित्त कायदा 2026 |
| ई-व्हेरिफिकेशन | रिटर्न भरल्यापासून 30 दिवसांत | आयकर विभाग |
| हेल्पलाइन | 1800 103 0025 / 1800 419 0025 | आयकर विभाग |
तुम्ही कोणत्या वर्षाचा रिटर्न भरताय?
इथेच बहुतेक लोक गोंधळतात, म्हणून आधी हे स्पष्ट करूया. 2026 मध्ये भरायचा रिटर्न म्हणजे 1 एप्रिल 2025 ते 31 मार्च 2026 या काळात कमावलेल्या पैशांचा. पोर्टलवर याला AY 2026-27 (कर निर्धारण वर्ष) म्हणतात. हा रिटर्न अजूनही जुन्या आयकर कायदा, 1961 नुसारच आहे. त्यामुळे फॉर्म 16, कलम क्रमांक (80C, 80D…) आणि ITR फॉर्म सगळे मागच्या वर्षीसारखेच दिसतील.
नवीन आयकर कायदा, 2025 हा 1 एप्रिल 2026 पासून कमावलेल्या उत्पन्नाला लागू आहे — म्हणजे कर वर्ष 2026-27, आणि त्याचा रिटर्न तुम्ही 2027 मध्ये भराल. कर वर्ष म्हणजे काय आणि नव्या कायद्याने काय बदलले हे वाचा.
31 जुलै 2026 ची तारीख चुकली? घाबरू नका. 31 डिसेंबर 2026 पर्यंत उशिराचा (belated) रिटर्न भरता येतो. त्यासाठी विलंब शुल्क (एकूण उत्पन्न ₹5 लाखांपर्यंत असल्यास ₹1,000, नाहीतर ₹5,000) आणि न भरलेल्या करावर व्याज लागते. अजून एक गोष्ट: पगारदार व्यक्तीला जुनी करप्रणाली फक्त मुदतीत भरलेल्या रिटर्नमध्येच निवडता येते. उशिराच्या रिटर्नमध्ये नवी करप्रणालीच लागू होते.
तुमच्यासाठी कोणता ITR फॉर्म?
| फॉर्म | कोण वापरतो (AY 2026-27) |
|---|---|
| ITR-1 (सहज) | निवासी व्यक्ती, एकूण उत्पन्न ₹50 लाखांपर्यंत — पगार/पेन्शन, जास्तीत जास्त दोन घरे, व्याज व इतर स्रोत, लिस्टेड शेअर्स/इक्विटी फंडावरील दीर्घकालीन नफा (कलम 112A) ₹1.25 लाखांपर्यंत, शेती उत्पन्न ₹5,000 पर्यंत |
| ITR-2 | ITR-1 मध्ये न बसणारे पगारदार: ₹50 लाखांवर उत्पन्न, मोठा किंवा इतर भांडवली नफा (शेअर्स, म्युच्युअल फंड, मालमत्ता), परदेशी उत्पन्न किंवा मालमत्ता, कंपनीत संचालक किंवा अनलिस्टेड शेअर्स, अनिवासी भारतीय (NRI) |
| ITR-3 | व्यवसाय किंवा व्यवसायिक सेवेचे उत्पन्न, F&O ट्रेडिंगसह |
| ITR-4 (सुगम) | गृहीत (presumptive) व्यवसाय/व्यावसायिक उत्पन्न (कलम 44AD, 44ADA, 44AE) असलेले निवासी, एकूण उत्पन्न ₹50 लाखांपर्यंत |
खात्री नसेल तर पोर्टलवर “Help me decide which ITR form to file” हा पर्याय आहे — प्रश्नांची उत्तरे द्या, तो तुमच्यासाठी फॉर्म निवडतो.
उदाहरण: राहुल पुण्यात नोकरी करतो, वर्षाला ₹9 लाख पगार, एक बचत खाते आणि एक FD. तो ITR-1 भरतो. त्याची बहीण प्रिया हिने गेल्या वर्षी काही म्युच्युअल फंड विकले आणि ₹2 लाख नफा झाला. ती ITR-2 भरते.
सुरू करण्याआधी हे तयार ठेवा
- ऑफिसकडून मिळालेला फॉर्म 16 (नोकरी बदलली असेल तर प्रत्येक कंपनीचा)
- AIS / TIS — पोर्टलवरून डाउनलोड करा: Services → Annual Information Statement (AIS)
- फॉर्म 26AS — तुमच्या पॅनवर कापलेला TDS आणि भरलेला कर दाखवतो
- बचत खाते व FD चे व्याज (बँकेचे व्याज प्रमाणपत्र)
- जुन्या करप्रणालीत HRA घेत असाल तर भाडे पावत्या / भाडेकरार
- जुनी करप्रणाली निवडणार असाल तर वजावटींचे पुरावे (LIC, PPF, ELSS, आरोग्य विमा, गृहकर्ज व्याज प्रमाणपत्र)
- पॅन आधारशी लिंक — निष्क्रिय पॅन म्हणजे परतावा नाही. लिंक स्थिती तपासा
- पोर्टलवर प्री-व्हॅलिडेट केलेले बँक खाते (Profile → My Bank Account), परताव्यासाठी
- OTP साठी आधारशी जोडलेला मोबाईल
incometax.gov.in वर टप्प्याटप्प्याने
- www.incometax.gov.in वर जा आणि पॅन (किंवा आधार) हा यूजर आयडी व पासवर्ड वापरून लॉगिन करा. नवीन असाल तर आधी Register करा.
- e-File → Income Tax Returns → File Income Tax Return वर जा.
- Assessment Year 2026-27 आणि Online पद्धत निवडा. स्थिती म्हणून Individual निवडा.
- तुमचा ITR फॉर्म निवडा (बहुधा ITR-1) किंवा “Help me decide” वापरा. रिटर्न भरण्याचे कारण निवडा (बहुतेकांसाठी: करपात्र उत्पन्न मूळ सूट मर्यादेपेक्षा जास्त).
- पोर्टल तुमचा पगार, TDS, व्याज आणि वैयक्तिक माहिती आधीच भरून दाखवते. प्रत्येक आकडा फॉर्म 16 आणि AIS शी जुळवा. व्याज उत्पन्न सुटले असेल किंवा वेगळे असेल तर दुरुस्त करा — विभाग AIS शीच तुलना करतो.
- करप्रणाली निवडा. नवी करप्रणाली आपोआप निवडलेली असते. जुनी करप्रणाली जास्त फायद्याची असेल (मोठा HRA, 80C, गृहकर्ज) तर इथे old regime निवडा. आधी आमच्या आयकर कॅल्क्युलेटर मध्ये दोन्हींची तुलना करा.
- जुन्या करप्रणालीत वजावटी भरा (80C, 80D, HRA सूट इ.). पुरावे जपून ठेवा — अपलोड करायचे नसतात, पण नंतर विचारले जाऊ शकतात.
- कर गणना पाहा. कर देय दिसत असेल तर Pay Now (e-Pay Tax उघडते) वर क्लिक करून सादर करण्याआधी भरा. परतावा दिसत असेल तर योग्य बँक खाते निवडले आहे ना ते पाहा.
- रिटर्नचे Preview पाहा, पोर्टल दाखवत असलेल्या चुका दुरुस्त करा, Proceed to Validation करा आणि सादर करा.
- लगेच ई-व्हेरिफाय करा: आधार OTP, नेट बँकिंग, किंवा प्री-व्हॅलिडेट बँक/डीमॅट खात्यातून EVC. पोचपावती (ITR-V) ईमेलवर येते.
30 दिवसांत ई-व्हेरिफाय करा. उशिरा व्हेरिफाय केल्यास व्हेरिफिकेशनची तारीखच रिटर्न भरल्याची तारीख मानली जाते — त्यामुळे रिटर्न उशिराचा ठरून विलंब शुल्क लागू शकते. व्हेरिफाय न केलेला रिटर्न भरलाच नाही असे मानले जाते.
नोटीस किंवा उशीर होणाऱ्या नेहमीच्या चुका
| चूक | काय होते | उपाय |
|---|---|---|
| बचत/FD व्याज दाखवले नाही | नंतर कराची मागणी किंवा नोटीस | AIS मध्ये दिसणारे सगळे व्याज भरा |
| चुकीचा फॉर्म (उदा. मर्यादेपेक्षा जास्त भांडवली नफा असूनही ITR-1) | रिटर्न सदोष (defective) ठरतो | ITR-2 वापरा; सदोष नोटिसीला मुदतीत उत्तर द्या |
| फॉर्म 16 मध्ये नसलेल्या वजावटी पुराव्याशिवाय | तफावतीची नोटीस | सिद्ध करता येईल तेवढेच दाखवा |
| उशिराच्या रिटर्नमध्ये जुनी करप्रणाली | पगारदारांना परवानगी नाही | जुनी करप्रणाली हवी असेल तर पुढच्या वर्षी मुदतीत भरा |
| बँक खाते प्री-व्हॅलिडेट नाही | परतावा अयशस्वी | रिटर्न भरण्याआधी प्री-व्हॅलिडेट करा |
| ई-व्हेरिफाय विसरलात | रिटर्न अवैध | 30 दिवसांत व्हेरिफाय करा |
रिटर्न भरल्यानंतर काय होते
- विभाग रिटर्नची प्रक्रिया करतो आणि ईमेल व SMS वर कलम 143(1) अंतर्गत सूचना (intimation) पाठवतो. त्यात तुमचे आणि विभागाचे आकडे तुलना केलेले असतात.
- सगळे जुळले तर परतावा (असल्यास) तुमच्या प्री-व्हॅलिडेट बँक खात्यात येतो. नाही आला तर परतावा मिळाला नाही हे पान पाहा.
- सूचनेत कर देय दाखवला असेल तर लॉगिन करून Pending Actions मध्ये उत्तर द्या: मान्य करून भरा, किंवा कारणांसह असहमती नोंदवा.
- चूक झाली? त्याच मेनूमधून सुधारित (revised) रिटर्न भरा. AY 2026-27 साठी 31 मार्च 2027 पर्यंत सुधारता येतो; 31 डिसेंबर 2026 नंतर सुधारल्यास शुल्क लागते.
परताव्याचे बनावट मेसेज खूप येतात. “परतावा मिळवण्यासाठी बँक तपशील अपडेट करा” अशा लिंक आयकर विभाग पाठवत नाही, आणि OTP, कार्ड PIN किंवा नेट बँकिंग पासवर्ड कधीच विचारत नाही. परताव्याची स्थिती फक्त स्वतः incometax.gov.in वर लॉगिन करूनच पाहा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
ITR फॉर्म टप्प्याटप्प्याने कसा भरावा?
incometax.gov.in वर लॉगिन करा, e-File → Income Tax Returns → File Income Tax Return मध्ये जा, AY 2026-27 व तुमचा फॉर्म निवडा, आधीच भरलेली माहिती फॉर्म 16 आणि AIS शी जुळवा, करप्रणाली निवडा, वजावटी भरा, देय कर भरा, सादर करा आणि ई-व्हेरिफाय करा.
पगारदार व्यक्तीने कोणता ITR फॉर्म वापरावा?
तुम्ही निवासी असाल, एकूण उत्पन्न ₹50 लाखांपर्यंत असेल आणि फक्त पगार, जास्तीत जास्त दोन घरे, व्याज व लिस्टेड शेअर्सवरचा छोटा नफा असेल तर ITR-1. नाहीतर साधारणपणे ITR-2.
FY 2025-26 चा रिटर्न आता भरता येईल का?
हो. पगारदारांसाठी शेवटची तारीख 31 जुलै 2026 होती, पण 31 डिसेंबर 2026 पर्यंत विलंब शुल्कासह (उत्पन्न ₹5 लाखांपर्यंत ₹1,000, नाहीतर ₹5,000) उशिराचा रिटर्न भरता येतो.
उशिराच्या रिटर्नमध्ये जुनी करप्रणाली निवडता येते का?
फक्त पगार असेल आणि व्यवसाय उत्पन्न नसेल तर नाही. ही निवड मुदतीत भरलेल्या रिटर्नमध्येच करावी लागते.
2026 मध्ये भरलेल्या रिटर्नला कोणता कायदा लागू होतो?
आयकर कायदा, 1961. नवीन आयकर कायदा, 2025 कर वर्ष 2026-27 पासून लागू आहे, ज्याचा रिटर्न 2027 मध्ये भराल.
ई-व्हेरिफाय करण्याचा सर्वात सोपा मार्ग कोणता?
आधारशी चालू मोबाईल जोडलेला असेल तर आधार OTP. नेट बँकिंग आणि बँक खात्याचा EVC देखील चालतो.
अधिकृत लिंक्स
फक्त या सरकारी वेबसाइट्स वापरा. HumainOne यापैकी कोणाशीही संबंधित नाही.
- आयकर ई-फायलिंग पोर्टललॉगिन, ITR भरणे, ई-व्हेरिफाय
- पगारदारांसाठी लागू रिटर्न (AY 2026-27)कोणता फॉर्म, शेवटच्या तारखा
- ई-व्हेरिफाय कसे करावेअधिकृत वापरकर्ता पुस्तिका
- ITR-1 (सहज) FAQपात्रता आणि भरणे
- आयकर हेल्पलाइनई-फायलिंग प्रश्न
अस्वीकरण: HumainOne ही एक स्वतंत्र माहिती वेबसाइट आहे. आमचा UIDAI, आयकर विभाग, EPFO, NPCI, निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र शासन किंवा कोणत्याही सरकारी संस्थेशी संबंध नाही. आम्ही अर्ज, कागदपत्रे किंवा शुल्क स्वीकारत नाही. माहिती दाखवलेल्या तारखेला अधिकृत स्रोतांशी तपासली आहे, पण नियम बदलतात — कोणतीही कृती करण्यापूर्वी अधिकृत वेबसाइटवर खात्री करा. कॅल्क्युलेटर अंदाज देतात, अधिकृत आकडे नव्हे; हा कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही.