ITR-U अद्ययावत रिटर्न: चुकलेला किंवा न भरलेला ITR 4 वर्षांपर्यंत दुरुस्त करा, कोणती वर्षे अजून खुली आहेत आणि जादा कर
अद्ययावत रिटर्न (ITR-U) मुळे तुम्ही दाखवायचे राहिलेले उत्पन्न जोडू शकता किंवा कधीच न भरलेला रिटर्न भरू शकता, मूल्यांकन वर्ष संपल्यापासून 48 महिन्यांपर्यंत. कर, व्याज व विलंब शुल्क अधिक जादा कर भरावा लागतो: कर व व्याजाच्या 25% (12 महिन्यांत), 50% (12–24 महिने), 60% (24–36 महिने) किंवा 70% (36–48 महिने). आर्थिक वर्ष 2026-27 मध्ये AY 2025-26, 2024-25, 2023-24 व 2022-23 साठी ITR-U भरता येतो. तो कर कमी करू शकत नाही, परतावा तयार किंवा वाढवू शकत नाही, किंवा तोटा दाखवू शकत नाही, आणि एका वर्षासाठी एकदाच भरता येतो.
महत्त्वाची माहिती शेवटची पडताळणी: 25 ऑक्टो 2026
| बाब | तपशील | स्रोत |
|---|---|---|
| मुदत | संबंधित मूल्यांकन वर्ष संपल्यापासून 48 महिने (वित्त कायदा 2025 ने 24 वरून वाढवली) | आयकर विभाग |
| आर्थिक वर्ष 2026-27 मध्ये खुली वर्षे | AY 2025-26, 2024-25, 2023-24, 2022-23 | आयकर विभाग |
| जादा कर | केव्हा भरता त्यानुसार कर + व्याजाच्या 25% / 50% / 60% / 70% | आयकर विभाग |
| परवानगी नाही जर | कर कमी होतो, परतावा तयार होतो/वाढतो, किंवा तोट्याचा रिटर्न; मूल्यांकन प्रलंबित/पूर्ण; झडती किंवा सर्वेक्षण; खटला | आयकर विभाग |
| किती वेळा | एका मूल्यांकन वर्षासाठी एकच अद्ययावत रिटर्न; तो सुधारता येत नाही | आयकर विभाग |
| कायदा | कलम 139(8A), कलम 140B, नियम 12AC (आयकर कायदा, 1961) | आयकर विभाग |
साताऱ्याच्या शिक्षक गणेशने आर्थिक वर्ष 2024-25 चा ITR वेळेवर भरला. ऑक्टोबर 2026 मध्ये त्याच्या लक्षात आले की ₹60,000 चे FD व्याज दाखवायचे राहिले; बँकेने कराचा काही भागच कापला होता. त्या वर्षाची उशिराच्या/सुधारित रिटर्नची मुदत (31 डिसेंबर 2025) संपली होती. त्याचा मार्ग ITR-U आहे: तो व्याज जोडून, उरलेला कर व्याजासह आणि 25% जादा कर भरून, नोटीस येण्यापूर्वी प्रकरण मिटवू शकतो.
जादा कर केव्हा भरता त्यावर अवलंबून
| ITR-U भरता... (मूल्यांकन वर्ष संपल्यापासून) | जादा कर |
|---|---|
| 12 महिन्यांत | कर + व्याजाच्या 25% |
| 12 ते 24 महिने | 50% |
| 24 ते 36 महिने | 60% |
| 36 ते 48 महिने | 70% |
आर्थिक वर्ष 2024-25 (AY 2025-26) चे उदाहरण: AY 31 मार्च 2026 ला संपले. 31 मार्च 2027 पर्यंत भरल्यास → 25%; एप्रिल 2027 ते मार्च 2028 → 50%; एप्रिल 2028 ते मार्च 2029 → 60%; एप्रिल 2029 ते मार्च 2030 → 70%. लवकर भरा, कमी द्या.
*उदाहरण:* राहिलेल्या उत्पन्नावर कर व व्याज ₹12,000 होत असेल आणि तुम्ही 12 महिन्यांत भरला, तर जादा कर ₹12,000 च्या 25% = ₹3,000, म्हणजे एकूण ₹15,000, आणि रिटर्नच भरला नसेल तर विलंब शुल्क वेगळे.
ITR-U केव्हा वापरता येतो आणि केव्हा नाही
| ITR-U ने करता येते... | ITR-U ने करता येत नाही... |
|---|---|
| राहिलेले उत्पन्न दाखवणे (व्याज, भांडवली नफा, भाडे, फ्रीलान्स उत्पन्न) | आधी जाहीर केलेला कर कमी करणे |
| कधीच न भरलेल्या वर्षाचा रिटर्न भरणे | नवा किंवा जास्त परतावा मागणे |
| जादा उत्पन्नासोबत राहिलेले TDS/अग्रिम कर क्रेडिट घेणे | तोट्याचा रिटर्न भरणे |
| एकाच वर्षासाठी दोनदा भरणे, किंवा ITR-U सुधारणे | |
| मूल्यांकन प्रलंबित किंवा पूर्ण झालेल्या, किंवा झडती/सर्वेक्षण झालेल्या वर्षासाठी |
परतावा किंवा राहिलेली वजावट हवी आहे? ITR-U ने ते होत नाही. वर्ष अजून खुले असेल तर सुधारित रिटर्न भरा (पाहा ITR कसा भरायचा); नाहीतर कदाचित उशीर झाला असेल. रिटर्नमध्ये TDS क्रेडिट दिसत नसेल तर 26AS/AIS मध्ये TDS दिसत नाही पाहा.
ITR-U कसा भरायचा
- जादा उत्पन्न, त्यावरील कर, व्याज (उशिरा रिटर्न / अग्रिम कर कमी भरल्याबद्दल) आणि विलंब शुल्क मोजा.
- जादा कर मोजा (वरीलप्रमाणे कर + व्याजाच्या 25%–70%).
- हे सर्व आधी incometax.gov.in वरील e-Pay Tax मधून स्व-मूल्यांकन कर म्हणून भरा. न भरता केलेला ITR-U सदोष मानला जातो.
- incometax.gov.in वर लॉग इन करा → e-File → Income Tax Returns → त्या वर्षासाठी तुम्हाला लागू असलेला ITR फॉर्म निवडा आणि अद्ययावत रिटर्न (कलम 139(8A)) पर्याय घ्या.
- Part A Gen 139(8A) (आधीच्या रिटर्नचा तपशील, कारण, कालावधी) आणि Part B-ATI (जादा उत्पन्न व कर) भरा.
- चलन तपशील जोडा, सबमिट करा आणि e-verify करा (EVC/आधार OTP; ऑडिट प्रकरणांत डिजिटल सही).
आधीच नोटीस आली आहे? त्या वर्षाचे मूल्यांकन किंवा पुनर्मूल्यांकन सुरू झाले असेल तर ITR-U भरता येत नाही. कलम 148 ची नोटीस आली असेल तर रिटर्न भरण्याची मुदत नोटिशीत दिलेली असते; ती नीट वाचा किंवा कर सल्लागाराशी बोला.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
AY 2025-26 साठी ITR-U ची शेवटची तारीख कोणती?
AY 2025-26 संपल्यापासून 48 महिने, म्हणजे 31 मार्च 2030 पर्यंत. 31 मार्च 2027 पर्यंत भरल्यास जादा कर सर्वात कमी (25%) लागतो.
ITR-U वर किती जादा कर लागतो?
मूल्यांकन वर्ष संपल्यापासून 12 महिन्यांत भरल्यास कर व व्याजाच्या 25%, 24 महिन्यांत 50%, 36 महिन्यांत 60% आणि 48 महिन्यांत 70%.
ITR-U द्वारे परतावा मागता येतो का?
नाही. अद्ययावत रिटर्नमुळे परतावा तयार होऊ शकत नाही किंवा आधीचा परतावा वाढू शकत नाही, आणि कर कमी होऊ शकत नाही.
मूळ रिटर्न कधीच भरला नसेल तर ITR-U भरता येतो का?
हो. त्या वर्षासाठी आधी रिटर्न भरला नसला तरी कर, व्याज, विलंब शुल्क व जादा कर भरून अद्ययावत रिटर्न भरता येतो.
एका वर्षासाठी ITR-U किती वेळा भरता येतो?
फक्त एकदा. अद्ययावत रिटर्न सुधारता येत नाही.
अधिकृत लिंक्स
फक्त या सरकारी वेबसाइट्स वापरा. HumainOne यापैकी कोणाशीही संबंधित नाही.
- अद्ययावत रिटर्न (आयकर विभाग)नियम, मुदत, जादा कर, उदाहरणे
- आयकर ई-फायलिंग पोर्टलकर भरणे व ITR-U भरणे
अस्वीकरण: HumainOne ही एक स्वतंत्र माहिती वेबसाइट आहे. आमचा UIDAI, आयकर विभाग, EPFO, NPCI, निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र शासन किंवा कोणत्याही सरकारी संस्थेशी संबंध नाही. आम्ही अर्ज, कागदपत्रे किंवा शुल्क स्वीकारत नाही. माहिती दाखवलेल्या तारखेला अधिकृत स्रोतांशी तपासली आहे, पण नियम बदलतात — कोणतीही कृती करण्यापूर्वी अधिकृत वेबसाइटवर खात्री करा. कॅल्क्युलेटर अंदाज देतात, अधिकृत आकडे नव्हे; हा कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही.