पगार किंवा DA ची थकबाकी मिळाली? फॉर्म 10E ने कर सवलत मिळवा (कर वर्ष 2026-27 पासून फॉर्म 39)
पगार, कुटुंब पेन्शन, ग्रॅच्युइटी, सेवा समाप्ती भरपाई किंवा पेन्शनचे कम्युटेशन थकबाकी म्हणून किंवा आगाऊ मिळाले तर ते मिळाल्याच्या वर्षी करपात्र धरले जाते. त्यामुळे तुम्ही वरच्या स्लॅबमध्ये जाऊ शकता. कलम 89 ची सवलत (2025 च्या कायद्यात आता कलम 157) हा जास्तीचा कर काढून टाकते. AY 2026-27 साठी ती मिळवण्यासाठी incometax.gov.in वर ITR भरण्यापूर्वी फॉर्म 10E ऑनलाईन भरा. कर वर्ष 2026-27 पासून नवा फॉर्म क्र. 39 वापरा, जो रिटर्नच्या देय तारखेपर्यंत भरायचा असतो. फॉर्म नाही तर सवलत नाही: तो न भरता सवलत मागितल्यास विभाग 143(1) सूचनेत ती नाकारतो.
महत्त्वाची माहिती शेवटची पडताळणी: 9 ऑक्टो 2026
| बाब | तपशील | स्रोत |
|---|---|---|
| उद्देश | एका वर्षात एकत्र मिळालेल्या थकबाकी किंवा आगाऊ पगारामुळे होणारा जास्तीचा कर काढणे | आयकर विभाग — Income Tax Forms FAQ |
| कशाला लागू | पगार, कुटुंब पेन्शन, ग्रॅच्युइटी, सेवा समाप्ती भरपाई, पेन्शन कम्युटेशनची थकबाकी किंवा आगाऊ रक्कम | आयकर विभाग — Senior Citizens (AY 2026-27) |
| AY 2026-27 (FY 2025-26 चे उत्पन्न) | 1961 च्या कायद्याच्या कलम 89 अंतर्गत फॉर्म 10E | आयकर विभाग — Income Tax Forms FAQ |
| कर वर्ष 2026-27 पासून | 2025 च्या कायद्याच्या कलम 157 अंतर्गत फॉर्म क्र. 39, कलम 263(1)(c) मधील देय तारखेपर्यंत | आयकर विभाग — Income Tax Forms FAQ |
| फॉर्म 10E केव्हा भरावा | ऑनलाईन; ITR भरण्यापूर्वी भरणे योग्य. सवलतीसाठी बंधनकारक | आयकर विभाग — Form 10E FAQ |
| न भरल्यास | ITR वर प्रक्रिया होते पण कलम 89 ची सवलत नाकारली जाते, 143(1) सूचनेत कळवले जाते | आयकर विभाग — Form 10E FAQ |
सुरेश लातूरमधील जिल्हा परिषद कार्यालयात लिपिक आहे. या वर्षी त्याला गेल्या तीन वर्षांची ₹1.8 लाख वेतन सुधारणा थकबाकी एकदम मिळाली. या वर्षीच्या पगारात ती धरल्याने त्याच्या उत्पन्नाचा काही भाग वरच्या स्लॅबमध्ये गेला आणि TDS खूप वाढला. पण ते पैसे तीन वर्षांत कमावलेले होते, जेव्हा त्याचे उत्पन्न कमी होते. कलम 89 ची सवलत कर साधारण तेवढाच ठेवते, जेवढा प्रत्येक वर्षाची थकबाकी वेळेवर मिळाली असती तर लागला असता.
सवलत कशी काम करते (सोप्या भाषेत)
- या वर्षीच्या उत्पन्नावर थकबाकी धरून आणि न धरता कर मोजा. हा फरक म्हणजे थकबाकीमुळे या वर्षी लागणारा जास्तीचा कर.
- थकबाकी ज्या प्रत्येक आधीच्या वर्षाची आहे, त्या वर्षाचा हिस्सा धरून आणि न धरता कर मोजा. हे फरक बेरीज करा.
- सवलत = (1) − (2), जर (1) मोठा असेल तर. या वर्षीचा जास्तीचा कर मोठा नसेल तर सवलत नाही.
हे हाताने करावे लागत नाही. फॉर्म 10E मध्ये तक्ते असतात आणि तुमच्या आकड्यांवरून पोर्टल ते मोजते.
जुन्या वर्षांची कर पद्धत तपासा. AY 2024-25 पासूनच्या आधीच्या वर्षांसाठी पोर्टलचा "system calculated tax" नवी कर पद्धत (डिफॉल्ट) वापरतो. AY 2023-24 पर्यंतच्या वर्षांसाठी जुनी पद्धत वापरतो. त्या वर्षी तुमचा कर वेगळ्या पद्धतीने लागला असेल तर सवलत अपेक्षेपेक्षा कमी येऊ शकते. सबमिट करण्यापूर्वी आकडे तपासा.
कोणत्या वर्षासाठी कोणता फॉर्म
| थकबाकी कधी मिळाली | काय भरावे | कायदा |
|---|---|---|
| FY 2025-26 (रिटर्न AY 2026-27 साठी) | फॉर्म 10E | कलम 89, आयकर कायदा 1961 |
| कर वर्ष 2026-27 पासून (एप्रिल 2026 पुढे) | फॉर्म क्र. 39 | कलम 157, आयकर कायदा 2025 |
फॉर्म 39 ही सुधारित आवृत्ती आहे. त्यात भाग A (तुमचा तपशील व कर वर्ष) आणि भाग B (थकबाकी, ग्रॅच्युइटी, पेन्शन इ.) असतो, आपोआप भरलेल्या माहितीसह आणि प्रत्येक प्रकारच्या रकमेसाठी तयार गणन तक्त्यांसह.
फॉर्म 10E ऑनलाईन कसा भरावा (AY 2026-27)
- नियोक्ता किंवा पेन्शन कार्यालयाकडून थकबाकीचे वर्षनिहाय विभाजन घ्या (कोणता भाग कोणत्या वर्षाचा).
- incometax.gov.in वर लॉगिन करा → e-File → Income Tax Forms → File Income Tax Forms → Form 10E. डाउनलोड करायची गरज नाही; तो ऑनलाईन भरला जातो.
- कर निर्धारण वर्ष निवडा आणि लागू परिशिष्ट (annexure) भरा (थकबाकी किंवा आगाऊ पगार, ग्रॅच्युइटी, भरपाई, पेन्शन कम्युटेशन), प्रत्येक आधीच्या वर्षाच्या रकमांसह.
- मोजलेली सवलत तपासा आणि ई-व्हेरिफिकेशनसह सबमिट करा.
- मग तुमचे ITR भरा आणि कलम 89 अंतर्गत तीच सवलत रक्कम भरा.
आधी फॉर्म 10E भरा. फॉर्म 10E न भरता रिटर्नमध्ये कलम 89 ची सवलत मागितल्यास रिटर्नवर प्रक्रिया होते पण सवलत नाकारली जाते, आणि ती 143(1) सूचनेत डिमांड म्हणून दिसते.
अशी थकबाकी कोणाला मिळते?
- सरकारी कर्मचारी व पेन्शनधारक: वाढ उशिरा जाहीर झाल्यावर DA थकबाकी, आणि वेतन आयोगाची थकबाकी. पाहा DA कॅल्क्युलेटर आणि 8वा वेतन आयोग अपडेट.
- खासगी कर्मचारी: मागील तारखेपासूनची वेतनवाढ किंवा उशिरा दिलेला बोनस.
- कुटुंब पेन्शनधारक: एकरकमी मिळालेली पेन्शन थकबाकी.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
कलम 89 ची सवलत म्हणजे काय?
एका वर्षात मिळालेल्या पगार, पेन्शन किंवा अशा थकबाकीमुळे तुम्ही वरच्या स्लॅबमध्ये गेल्याने लागणारा जास्तीचा कर ती काढून टाकते. रक्कम योग्य वर्षांत मिळाली असती तर जेवढा कर लागला असता, तेवढाच कर साधारण लागतो.
फॉर्म 10E बंधनकारक आहे का?
हो, सवलत हवी असल्यास. तो नसेल तर रिटर्नवर प्रक्रिया करताना सवलत नाकारली जाते.
फॉर्म 10E ITR च्या आधी भरावा की नंतर?
आधी. आधी फॉर्म 10E भरून मग ITR मध्ये तीच सवलत मागावी, असा आयकर विभागाचा सल्ला आहे.
फॉर्म 39 म्हणजे काय?
आयकर कायदा 2025 च्या कलम 157 अंतर्गत सवलतीसाठी, कर वर्ष 2026-27 पासून फॉर्म 10E ची जागा घेणारा नवा फॉर्म. AY 2026-27 साठी अजून फॉर्म 10E च वापरायचा.
DA थकबाकीवर सवलत मिळते का?
हो. DA हा पगाराचा भाग आहे, त्यामुळे नंतरच्या वर्षी मिळालेल्या DA थकबाकीवर कलम 89 (आता कलम 157) ची सवलत मिळू शकते.
अधिकृत लिंक्स
फक्त या सरकारी वेबसाइट्स वापरा. HumainOne यापैकी कोणाशीही संबंधित नाही.
- Form 10E FAQकेव्हा व कसा भरावा
- Income Tax Forms FAQ (आयकर कायदा, 2025)फॉर्म 39 ने फॉर्म 10E ची जागा घेतली
- आयकर ई-फायलिंगe-File → Income Tax Forms
- आयकर हेल्पलाइनई-फायलिंग प्रश्न
अस्वीकरण: HumainOne ही एक स्वतंत्र माहिती वेबसाइट आहे. आमचा UIDAI, आयकर विभाग, EPFO, NPCI, निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र शासन किंवा कोणत्याही सरकारी संस्थेशी संबंध नाही. आम्ही अर्ज, कागदपत्रे किंवा शुल्क स्वीकारत नाही. माहिती दाखवलेल्या तारखेला अधिकृत स्रोतांशी तपासली आहे, पण नियम बदलतात — कोणतीही कृती करण्यापूर्वी अधिकृत वेबसाइटवर खात्री करा. कॅल्क्युलेटर अंदाज देतात, अधिकृत आकडे नव्हे; हा कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही.