NPS पैसे काढण्याचे नियम 2026: खाजगी सदस्यांना 80% एकरकमी, सरकारी कर्मचाऱ्यांना 60%, ₹8 लाख व ₹12 लाखांचे टप्पे, आंशिक काढणी आणि मुदतपूर्व निर्गमन
PFRDA च्या सुधारित निर्गमन नियमांनुसार (डिसेंबर 2025 मध्ये अधिसूचित), बिगर-सरकारी NPS सदस्य (All Citizen व Corporate) सामान्य निर्गमनावेळी आता 80% पर्यंत एकरकमी घेऊ शकतात आणि किमान 20% रकमेची ॲन्युइटी घ्यावी लागते — आधी हे प्रमाण 60:40 होते. तुमचा निधी ₹8 लाख किंवा कमी असेल तर संपूर्ण रक्कम काढता येते. ₹8–12 लाखांदरम्यान असेल तर ₹6 लाखांपर्यंत एकरकमी आणि बाकी ॲन्युइटी किंवा 6+ वर्षांच्या पद्धतशीर काढणीतून. सरकारी सदस्यांसाठी 60% एकरकमी / 40% ॲन्युइटी कायम. आंशिक काढणी: NPS मध्ये 3 वर्षांनंतर, स्वतःच्या योगदानाच्या 25% पर्यंत, 60 वयापूर्वी 4 वेळा, दोन काढण्यांत 4 वर्षांचे अंतर.
महत्त्वाची माहिती शेवटची पडताळणी: 15 ऑक्टो 2026
| बाब | तपशील | स्रोत |
|---|---|---|
| नियमांत बदल | PFRDA (Exits and Withdrawals under NPS) Regulations, 2015 — सुधारणा 19 डिसें 2025 रोजी अधिसूचित | PIB — वित्त मंत्रालय, 19 डिसें 2025 |
| सामान्य निर्गमन — बिगर-सरकारी | 80% पर्यंत एकरकमी, किमान 20% ॲन्युइटी (आधी 60:40) | PIB, 19 डिसें 2025 |
| लहान निधी | ≤ ₹8 लाख: 100% एकरकमी किंवा SLW/SUR; ₹8–12 लाख: ₹6 लाखांपर्यंत एकरकमी + उरलेली रक्कम ॲन्युइटी किंवा किमान 6 वर्षे SUR | NPS Trust — Normal Exit |
| सामान्य निर्गमन — सरकारी | 60% पर्यंत एकरकमी, किमान 40% ॲन्युइटी (बदल नाही); तेच ₹8 लाख / ₹12 लाख टप्पे | NPS Trust — Normal Exit |
| आंशिक काढणी | 3 वर्षांनंतर; स्वतःच्या योगदानाच्या 25% पर्यंत; 60 वय/निवृत्तीपूर्वी 4 वेळा, 4 वर्षांच्या अंतराने; 60 नंतर 3 वर्षांचे अंतर | NPS Trust — Partial Withdrawal |
| मुदतपूर्व निर्गमन | 20% पर्यंत एकरकमी, किमान 80% ॲन्युइटी; निधी ≤ ₹5 लाख: 100% एकरकमी (सरकारी व बिगर-सरकारी) | PIB, 19 डिसें 2025 |
| All Citizen निहित कालावधी | 15 वर्षांचे सदस्यत्व किंवा वय 60, जे आधी येईल त्यानंतर सामान्य निर्गमन; 5 वर्षांचा लॉक-इन रद्द | PIB, 19 डिसें 2025 |
ठाण्याचे 61 वर्षांचे विकास यांच्या खाजगी नोकरीतून NPS मध्ये ₹30 लाख जमा आहेत. जुन्या नियमांनुसार त्यांना फक्त ₹18 लाख (60%) घेता आले असते आणि ₹12 लाखांची ॲन्युइटी घ्यावी लागली असती. नव्या नियमांनुसार ते ₹24 लाखांपर्यंत (80%) घेऊ शकतात आणि फक्त ₹6 लाखांची (20%) ॲन्युइटी घ्यावी लागते. तेवढाच निधी असलेले त्यांचे शेजारी, निवृत्त केंद्र सरकारी लिपिक, यांना मात्र 60:40 च लागू — नवा 80% नियम बिगर-सरकारी सदस्यांसाठी आहे.
सामान्य निर्गमन: किती रक्कम घेता येते?
सामान्य निर्गमन (normal exit) = All Citizen मॉडेलसाठी NPS मध्ये 15 वर्षे किंवा वय 60, जे आधी येईल त्यानंतर; सरकारी व कॉर्पोरेट सदस्यांसाठी निवृत्तीवेळी.
| निर्गमनावेळी तुमचा निधी | बिगर-सरकारी (All Citizen, Corporate) | सरकारी (केंद्र/राज्य कर्मचारी) |
|---|---|---|
| ₹8 लाखांपर्यंत | 100% एकरकमी, किंवा पद्धतशीर काढणी (SLW/SUR) | 100% एकरकमी, किंवा SLW/SUR |
| ₹8 लाख – ₹12 लाख | ₹6 लाखांपर्यंत एकरकमी + उरलेली ॲन्युइटी किंवा किमान 6 वर्षे SUR — किंवा 80:20 | ₹6 लाखांपर्यंत एकरकमी + उरलेली ॲन्युइटी किंवा किमान 6 वर्षे SUR — किंवा 60:40 |
| ₹12 लाखांपेक्षा जास्त | 80% पर्यंत एकरकमी, किमान 20% ॲन्युइटी | 60% पर्यंत एकरकमी, किमान 40% ॲन्युइटी |
| 60 वयानंतर NPS मध्ये आलेले | निधी ≤ ₹12 लाख: 100%; जास्त असल्यास 80:20 | — |
SLW = Systematic Lumpsum Withdrawal (एकरकमी भाग हप्त्यांत घेणे). SUR = Systematic Unit Withdrawal (गुंतवलेल्या युनिट्समधून नियमित रक्कम).
उदाहरण: ₹30 लाख निधी
| बिगर-सरकारी | सरकारी | |
|---|---|---|
| कमाल एकरकमी | ₹24 लाख (80%) | ₹18 लाख (60%) |
| किमान ॲन्युइटी खरेदी | ₹6 लाख (20%) | ₹12 लाख (40%) |
हे आमचे उदाहरण आहे. ॲन्युइटीतून आयुष्यभर मासिक पेन्शन मिळते; दर तुम्ही निवडलेल्या कंपनी व योजनेवर अवलंबून असतो.
आंशिक काढणी (निर्गमनापूर्वी)
- तुम्ही किमान 3 वर्षे NPS मध्ये असायला हवे.
- प्रत्येक वेळी स्वतःच्या योगदानाच्या 25% पर्यंत (नियोक्त्याचे किंवा परताव्याचे नाही) काढता येते.
- 60 वय / निवृत्तीपूर्वी 4 वेळा, त्याच खात्यात दोन काढण्यांत 4 वर्षांचे अंतर.
- 60 नंतर (गुंतवणूक चालू ठेवल्यास): संख्येची मर्यादा नाही, पण 3 वर्षांचे अंतर.
परवानगी असलेली कारणे:
- मुलांचे (दत्तक मुलांसह) उच्च शिक्षण किंवा लग्न
- स्वतःच्या नावे किंवा पती/पत्नीसह संयुक्त नावे घर खरेदी/बांधकाम — एकदाच; आधीच घर असल्यास परवानगी नाही (वडिलोपार्जित वगळता)
- तुमचे, पती/पत्नीचे, मुलांचे किंवा आई-वडिलांचे वैद्यकीय उपचार किंवा रुग्णालयात दाखल — आता आजारांची ठरावीक यादी नाही
- अपंगत्व किंवा अक्षमतेमुळे होणारा खर्च
- NPS खात्यावर बोजा (lien) ठेवून नियंत्रित संस्थेकडून घेतलेले कर्ज फेडणे
काढून टाकलेली कारणे: कौशल्य विकास आणि स्वतःचा व्यवसाय सुरू करणे. कागदपत्रांसह विनंती तुमच्या POP / नोडल कार्यालयात द्या; ती CRA मार्फत प्रक्रिया होते.
मुदतपूर्व निर्गमन (सामान्य निर्गमनापूर्वी)
| बिगर-सरकारी | सरकारी | |
|---|---|---|
| निधी ₹5 लाखांपर्यंत | 100% एकरकमी, किंवा SLW/SUR | 100% एकरकमी, किंवा SLW/SUR |
| अन्यथा | 20% पर्यंत एकरकमी, किमान 80% ॲन्युइटी | 20% पर्यंत एकरकमी, किमान 80% ॲन्युइटी |
All Citizen मॉडेलमध्ये मुदतपूर्व निर्गमनासाठी आता 5 वर्षांचा लॉक-इन नाही.
माहीत असावे असे इतर बदल
- NPS मध्ये राहण्याची वयोमर्यादा 85 पर्यंत वाढवली; तुम्ही आपोआप चालू राहता — आधीची 15 दिवस आगाऊ कळवण्याची अट रद्द.
- NPS वर कर्ज: नियंत्रित कर्जदाता तुमच्या स्वतःच्या योगदानाच्या 25% पर्यंत बोजा ठेवू शकतो.
- मृत्यूनंतर (बिगर-सरकारी): नामनिर्देशित व्यक्तीला 100% एकरकमी (किंवा ॲन्युइटी / SLW / SUR निवडता येते).
- Tier-II खाते: कधीही रक्कम काढता येते (केंद्र सरकारी Tier-II Tax Saver च्या लॉक-इन वगळता).
कर हा वेगळा प्रश्न आहे. हे PFRDA चे पैसे काढण्याचे नियम आहेत — एकरकमी रकमेपैकी किती करमुक्त हे आयकर कायदा ठरवतो. संपूर्ण 80% करमुक्त आहे असे गृहीत धरू नका; मोठी रक्कम काढण्यापूर्वी सध्याचे कर नियम तपासा किंवा कर सल्लागाराला विचारा.
केंद्रीय कर्मचारी म्हणून NPS ची एकीकृत पेन्शन योजनेशी तुलना करताय? पाहा UPS विरुद्ध NPS कॅल्क्युलेटर.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
60 व्या वर्षी NPS चे 80% पैसे काढता येतात का?
होय, तुम्ही बिगर-सरकारी सदस्य (All Citizen किंवा Corporate) असाल आणि निधी ₹12 लाखांपेक्षा जास्त असेल तर: 80% पर्यंत एकरकमी आणि किमान 20% ॲन्युइटी. सरकारी सदस्यांसाठी 60% एकरकमी व 40% ॲन्युइटीच.
NPS ची संपूर्ण रक्कम काढता येते का?
होय, सामान्य निर्गमनावेळी निधी ₹8 लाख किंवा कमी असेल तर (60 नंतर सामील झाल्यास ₹12 लाख किंवा कमी). मुदतपूर्व निर्गमनात निधी ₹5 लाख किंवा कमी असेल तरच 100% घेता येते.
NPS मधून आंशिक काढणी किती वेळा करता येते?
NPS मध्ये 3 वर्षे पूर्ण झाल्यावर, 60 वय किंवा निवृत्तीपूर्वी 4 वेळा, दोन काढण्यांत किमान 4 वर्षांचे अंतर ठेवून, प्रत्येक वेळी स्वतःच्या योगदानाच्या 25% पर्यंत.
वैद्यकीय उपचारांसाठी NPS चे पैसे काढता येतात का?
होय. तुमच्या, पती/पत्नी, मुले किंवा आई-वडिलांच्या वैद्यकीय उपचार किंवा रुग्णालयात दाखल होण्यासाठी आंशिक काढणीला परवानगी आहे — ठरावीक आजारांची जुनी यादी आता या व्यापक कारणाने बदलली आहे.
NPS चे नवे नियम कधीपासून लागू झाले?
PFRDA ने सुधारित Exits and Withdrawals Regulations डिसेंबर 2025 मध्ये अधिसूचित केले (वित्त मंत्रालयाने 19 डिसेंबर 2025 रोजी जाहीर केले).
80% चा नियम केंद्रीय सरकारी कर्मचाऱ्यांना लागू आहे का?
नाही. सरकारी क्षेत्रातील सदस्यांसाठी सामान्य निर्गमनाचे प्रमाण 60% पर्यंत एकरकमी व किमान 40% ॲन्युइटी असेच आहे, तेच ₹8 लाख व ₹12 लाखांचे लहान-निधी टप्पे लागू.
अधिकृत लिंक्स
फक्त या सरकारी वेबसाइट्स वापरा. HumainOne यापैकी कोणाशीही संबंधित नाही.
- PIB — NPS निर्गमन नियमांतील मुख्य बदलजुने विरुद्ध नवे पूर्ण तक्ते
- NPS Trust — Normal Exitसध्याचे टप्पे, सरकारी व बिगर-सरकारी
- NPS Trust — Partial Withdrawalअटी व कारणे
- PFRDA — नियमावलीExits and Withdrawals Regulations मजकूर
अस्वीकरण: HumainOne ही एक स्वतंत्र माहिती वेबसाइट आहे. आमचा UIDAI, आयकर विभाग, EPFO, NPCI, निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र शासन किंवा कोणत्याही सरकारी संस्थेशी संबंध नाही. आम्ही अर्ज, कागदपत्रे किंवा शुल्क स्वीकारत नाही. माहिती दाखवलेल्या तारखेला अधिकृत स्रोतांशी तपासली आहे, पण नियम बदलतात — कोणतीही कृती करण्यापूर्वी अधिकृत वेबसाइटवर खात्री करा. कॅल्क्युलेटर अंदाज देतात, अधिकृत आकडे नव्हे; हा कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही.