PF क्लेम ऑनलाइन कसा करायचा (PF कसा काढायचा), स्टेप बाय स्टेप: पूर्ण सेटलमेंट, ॲडव्हान्स, TDS आणि क्लेम स्टेटस
EPFO सदस्य पोर्टल किंवा UMANG ॲपवर PF ऑनलाइन काढता येतो — तुमचा UAN ॲक्टिव्हेट असेल आणि KYC मध्ये आधार व बँक खाते जोडलेले असेल तर नियोक्त्याच्या सहीची गरज नाही. पूर्ण सेटलमेंट (नोकरी सोडल्यावर किंवा निवृत्तीला) किंवा अंशतः रक्कम / ॲडव्हान्स (आजार, शिक्षण, लग्न, घर) निवडा. ₹5 लाखपर्यंतचे ॲडव्हान्स क्लेम साधारण 3 दिवसांत आपोआप सेटल होऊ शकतात; इतर क्लेम 20 दिवसांत सेटल करायचे असतात. हे मोफत आहे — एजंटला पैसे देऊ नका.
महत्त्वाची माहिती शेवटची पडताळणी: 25 सप्टें 2026
| बाब | तपशील | स्रोत |
|---|---|---|
| अर्ज कुठे | EPFO सदस्य पोर्टल किंवा UMANG ॲप; आधार व बँक UAN शी जोडलेले असल्यास नियोक्त्याची सही नको | EPFO |
| क्लेम फॉर्म | Form 19 (PF पूर्ण सेटलमेंट), Form 10C (पेन्शन विथड्रॉवल), Form 31 (ॲडव्हान्स / अंशतः रक्कम) | EPFO |
| ऑटो-सेटलमेंट | ₹5 लाखपर्यंतचे ॲडव्हान्स क्लेम, साधारण 3 दिवसांत (जून 2025 मध्ये मर्यादा ₹1 लाखवरून वाढवली) | PIB |
| कालमर्यादा | EPF योजना: क्लेम 20 दिवसांत सेटल करायचा | EPFO नागरिक सनद |
| मंजूर बदल | अंशतः रक्कम काढण्याचे 13 नियम 3 गटांत एकत्र; 25% किमान शिल्लक; कोणत्याही अंशतः रकमेसाठी 12 महिने सेवा (CBT, 13 ऑक्टो 2025) | PIB |
| TDS | सेवा 5 वर्षे किंवा जास्त, किंवा रक्कम ₹50,000 किंवा कमी असल्यास TDS नाही; अन्यथा PAN असल्यास 10%, PAN नसल्यास जास्त | EPFO |
| हेल्पलाइन | 1800-118-005 (टोल-फ्री) | EPFO |
रमेशने मार्चमध्ये पुण्यातली नोकरी सोडली. त्याला त्याचे PF चे पैसे हवेत. त्याची सहकारी प्रिया अजून नोकरीत आहे, पण तिला आईच्या ऑपरेशनसाठी पैसे लागणार आहेत. दोघेही PF ऑनलाइन काढू शकतात — पण दोघांचे पर्याय वेगळे आणि मिळणारी रक्कमही वेगळी. तुमच्यासाठी कोणता पर्याय ते इथे पाहू.
पूर्ण रक्कम की अंशतः (ॲडव्हान्स)?
| पूर्ण सेटलमेंट | अंशतः रक्कम (ॲडव्हान्स) | |
|---|---|---|
| कधी | नोकरी सोडली आणि नवी नोकरी नाही, किंवा निवृत्ती | नोकरी चालू असताना — आजार, शिक्षण, लग्न किंवा घरासाठी |
| किती | संपूर्ण PF बॅलन्स (employee + employer share + व्याज) | कारणानुसार बॅलन्सचा काही भाग |
| पोर्टलवर फॉर्म | Form 19 (PF) + Form 10C (पेन्शन, पात्र असल्यास) | Form 31 |
| नंतर खाते | PF खाते बंद होते | खाते चालू राहते |
नोकरी बदलली आहे? पैसे काढू नका — PF नव्या नियोक्त्याच्या खात्यात ट्रान्सफर करा. पैशांवर व्याज चालू राहते, तुमची सेवा वर्षे जोडली जातात (कर व पेन्शनसाठी महत्त्वाचे) आणि TDS टळतो.
कोण किती काढू शकतो: ऑक्टो 2025 मध्ये मंजूर झालेले नवे नियम
EPFO च्या केंद्रीय विश्वस्त मंडळाने (CBT) 13 ऑक्टो 2025 रोजी मोठे सुलभीकरण मंजूर केले. PIB प्रसिद्धीपत्रकानुसार मुख्य मुद्दे:
| गट | कशासाठी | काय बदलले |
|---|---|---|
| अत्यावश्यक गरजा | आजार, शिक्षण, लग्न | शिक्षणासाठी 10 वेळा आणि लग्नासाठी 5 वेळा (आधी दोन्ही मिळून एकूण 3 वेळा) |
| घराच्या गरजा | घर घेणे किंवा बांधणे, गृहकर्ज | एकाच सोप्या नियमात एकत्र |
| विशेष परिस्थिती | EPFO ने दिलेल्या इतर परिस्थिती | त्याच सोप्या नियमात एकत्र |
| सर्व अंशतः रक्कम | — | किमान 12 महिने सेवा; कागदपत्रे नकोत; योगदानाच्या 25% रक्कम किमान शिल्लक म्हणून खात्यात राहते |
| पूर्ण रक्कम | निवृत्ती, कायमचे अपंगत्व, काम करण्यास असमर्थता, नोकरीतून कपात, स्वेच्छानिवृत्ती, कायमचे परदेशी जाणे | संपूर्ण बॅलन्स, 25% सह |
| नोकरी गेल्यानंतर | मुदतपूर्व पूर्ण सेटलमेंट | थांबण्याचा कालावधी 2 महिन्यांवरून 12 महिने; पेन्शन विथड्रॉवलसाठी 2 महिन्यांवरून 36 महिने |
पोर्टल काय दाखवते ते पाहा. हे नियम CBT ने मंजूर केले आहेत; तुम्ही नेमकी कोणती कारणे व किती रक्कम निवडू शकता ते सदस्य पोर्टलवरील ऑनलाइन क्लेम फॉर्ममध्ये दिसते. फॉर्ममध्ये या तक्त्यापेक्षा वेगळे दिसले, तर पोर्टलप्रमाणे चला — EPFO तुमच्या खात्याला तेच लागू करते.
पेन्शन (EPS) भागाचे काय?
पासबुकमधले पेन्शनचे पैसे वेगळे असतात. 10 वर्षांपेक्षा कमी सेवा असताना नोकरी सोडली, तर ते Form 10C ने काढता येतात. 10 वर्षे किंवा जास्त सेवा असेल, तर त्याऐवजी 58 व्या वर्षी पेन्शन मिळते. ती कशी मोजतात ते EPS पेन्शन फॉर्म्युला मध्ये पाहा.
अर्ज करण्याआधी हे तपासा
- तुमचा UAN ॲक्टिव्हेट आहे — UAN ॲक्टिव्हेशन पाहा.
- KYC मध्ये आधार आणि बँक खाते (योग्य IFSC सह) जोडलेले व मंजूर आहे.
- PAN सुद्धा जोडलेले आहे — त्यामुळे जास्त TDS टळतो.
- EPFO मधील तुमचे नाव व जन्मतारीख आधारशी तंतोतंत जुळते.
- पूर्ण सेटलमेंटसाठी: जुन्या नियोक्त्याने तुमची नोकरी सोडल्याची तारीख (date of exit) नोंदवली आहे.
- बँक खाते तुमच्याच नावावर आणि चालू आहे.
PF क्लेम ऑनलाइन कसा करायचा, टप्प्याटप्प्याने
- UAN व पासवर्डने EPFO सदस्य पोर्टलवर (unifiedportal-mem.epfindia.gov.in) लॉगिन करा. UMANG → EPFO → Raise Claim सुद्धा वापरता येते.
- Online Services → Claim (Form-31, 19, 10C & 10D) वर जा.
- तुमच्या जोडलेल्या बँक खात्याचे शेवटचे 4 अंक टाकून पडताळा.
- PF खाते (Member ID) आणि क्लेमचा प्रकार निवडा: पूर्ण सेटलमेंट, ॲडव्हान्स किंवा पेन्शन विथड्रॉवल.
- ॲडव्हान्ससाठी कारण व रक्कम निवडा. जास्तीत जास्त किती घेता येईल ते फॉर्म दाखवतो.
- विचारल्यास तुमचे नाव व खाते क्रमांक दिसेल असा चेक किंवा बँक पासबुकचा स्पष्ट फोटो अपलोड करा.
- आधार-लिंक मोबाईलवर आलेल्या आधार OTP ने सबमिट करा.
- क्लेम क्रमांक लिहून ठेवा. Online Services → Track Claim Status मध्ये किंवा UMANG मध्ये स्टेटस पाहा.
Form 10D हा मासिक पेन्शनसाठी (58 नंतर किंवा कुटुंब पेन्शनसाठी) आहे — PF काढण्यासाठी नाही.
किती दिवस लागतात?
- ₹5 लाखपर्यंतचे ॲडव्हान्स क्लेम आपोआप सेटल होऊ शकतात, साधारण 3 दिवसांत — कोणी माणसाने तपासावे लागत नाही.
- इतर क्लेम EPF योजनेनुसार 20 दिवसांत सेटल करायचे असतात.
- पैसे थेट तुमच्या जोडलेल्या बँक खात्यात येतात. नोंदलेल्या मोबाईलवर SMS येतो.
PF काढताना TDS
EPFO च्या TDS सूचनांनुसार:
| तुमची स्थिती | TDS |
|---|---|
| 5 वर्षे किंवा जास्त सेवा (PF ट्रान्सफर केला असल्यास आधीच्या नोकऱ्यांसह) | TDS नाही |
| रक्कम ₹50,000 किंवा कमी | TDS नाही |
| 5 वर्षांपेक्षा कमी आणि ₹50,000 पेक्षा जास्त, PAN जोडलेले | 10% |
| 5 वर्षांपेक्षा कमी आणि ₹50,000 पेक्षा जास्त, PAN नाही | जास्त दर |
| तुमचे एकूण उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी | TDS टाळण्यासाठी क्लेमसोबत Form 15G (60+ असल्यास 15H) द्या |
उदाहरण: रमेशने 3 वर्षे काम केले आणि त्याचा PF ₹1.8 लाख आहे. त्याचे PAN जोडलेले आहे, म्हणून 10% TDS (₹18,000) कापला जातो. उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी असेल तर इन्कम टॅक्स रिटर्न भरताना तो परत मिळवता येतो. जुना PF ट्रान्सफर करून त्याची सेवा 5 वर्षांच्या पुढे गेली असती, तर TDS कापला गेला नसता.
PF क्लेम का नाकारले जातात (आणि उपाय)
| नाकारण्याचे कारण | उपाय |
|---|---|
| नाव / जन्मतारीख आधारशी जुळत नाही | ऑनलाइन Joint Declaration भरा; नियोक्ता मंजूर करतो |
| बँक खाते किंवा IFSC पडताळले नाही | बँक KYC अपडेट करा; नियोक्ता मंजूर करतो; बँक नाकारत असेल तर दुसरे खाते वापरा |
| चेक/पासबुकचा फोटो अस्पष्ट किंवा नाव नाही | तुमचे नाव छापलेल्या चेकचा स्पष्ट फोटो अपलोड करा |
| नोकरी सोडल्याची तारीख नोंदलेली नाही | जुन्या नियोक्त्याला ती नोंदवायला सांगा |
| या कारणासाठी पात्र नाही / सेवा कमी | फॉर्ममध्ये दिसणारी कारणे तपासा आणि योग्य कारणाखाली अर्ज करा |
| जुना PF सध्याच्या खात्यात ट्रान्सफर झालेला नाही | आधी ट्रान्सफर क्लेम करा, मग पैसे काढा |
अडचण सुटत नसेल तर EPFiGMS (epfigms.gov.in) वर तक्रार करा किंवा 1800-118-005 वर फोन करा.
PF काढणे मोफत आहे. WhatsApp किंवा फोनवरचे बनावट "PF एजंट" फी घेऊन लवकर सेटलमेंटचे आमिष दाखवतात आणि मग तुमचा OTP किंवा UAN पासवर्ड मागतात — त्याने ते तुमचे बँक खाते बदलून पैसे काढू शकतात. OTP कधीही देऊ नका. EPFO तो मागण्यासाठी फोन करत नाही.
तुमच्याकडे किती रक्कम आहे माहीत नाही? आधी PF बॅलन्स तपासा. UAN सापडत नाही? PF नंबर आणि UAN शोधा पाहा.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
नोकरी चालू असताना पूर्ण PF काढता येतो का?
नाही. नोकरी चालू असताना परवानगी असलेल्या कारणांसाठी अंशतः रक्कम (ॲडव्हान्स) काढता येते. पूर्ण सेटलमेंट निवृत्तीसाठी किंवा नोकरी सोडून दुसरी न घेतल्यावर, EPFO लागू करत असलेल्या थांबण्याच्या कालावधीनंतर मिळते.
PF ऑनलाइन काढण्यासाठी नियोक्त्याची सही लागते का?
नाही, तुमचा UAN ॲक्टिव्हेट असेल आणि KYC मध्ये आधार व बँक खाते जोडलेले व मंजूर असेल तर. क्लेम आधार OTP ने पडताळला जातो.
PF काढायला किती दिवस लागतात?
₹5 लाखपर्यंतचे ॲडव्हान्स क्लेम साधारण 3 दिवसांत आपोआप सेटल होऊ शकतात. इतर क्लेम EPF योजनेनुसार 20 दिवसांत सेटल करायचे असतात.
PF काढताना TDS कापला जातो का?
फक्त सेवा 5 वर्षांपेक्षा कमी आणि रक्कम ₹50,000 पेक्षा जास्त असेल तर. PAN जोडलेले असल्यास 10%; PAN नसल्यास जास्त. उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी असल्यास Form 15G किंवा 15H ने TDS टाळता येतो.
PF ॲडव्हान्ससाठी कोणता फॉर्म?
Form 31, सदस्य पोर्टलवर किंवा UMANG मध्ये ऑनलाइन भरायचा. Form 19 पूर्ण PF सेटलमेंटसाठी आणि Form 10C पेन्शन विथड्रॉवलसाठी.
अधिकृत लिंक्स
फक्त या सरकारी वेबसाइट्स वापरा. HumainOne यापैकी कोणाशीही संबंधित नाही.
- EPFO सदस्य पोर्टलक्लेम अर्ज, KYC, क्लेम स्टेटस
- UMANG (EPFO सेवा)ॲपमध्ये क्लेम करा व स्टेटस पाहा
- EPFO FAQक्लेम फॉर्म, TDS, ट्रान्सफर
- EPFiGMSक्लेमबद्दल तक्रारी
- EPFO हेल्पलाइनटोल-फ्री
अस्वीकरण: HumainOne ही एक स्वतंत्र माहिती वेबसाइट आहे. आमचा UIDAI, आयकर विभाग, EPFO, NPCI, निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र शासन किंवा कोणत्याही सरकारी संस्थेशी संबंध नाही. आम्ही अर्ज, कागदपत्रे किंवा शुल्क स्वीकारत नाही. माहिती दाखवलेल्या तारखेला अधिकृत स्रोतांशी तपासली आहे, पण नियम बदलतात — कोणतीही कृती करण्यापूर्वी अधिकृत वेबसाइटवर खात्री करा. कॅल्क्युलेटर अंदाज देतात, अधिकृत आकडे नव्हे; हा कर किंवा कायदेशीर सल्ला नाही.